پێنچ دیاریێن ژیانێ مارک تواین(١٨٣٥-١٩١٠)

0

کوردپورتال:

پێنچ دیاریێن ژیانێ
مارک تواین(١٨٣٥-١٩١٠)
وەرگێران ژ لاتینی: وەحید سندی

١
ل سپێدەھیەکا ژیانێ پەریەکا قەنج ب زەمبیل ھات و گوت: ئەڤە پێنچ دیاریێن ژیانێ نە. ئێک ژوان دیاریان بۆ خوە ژێ بگرە، و دیاریێن دی بھێلە، بەلێ ھشیاربە ب ھۆشمەندی و عەقلانە بھەلبژێرە!! وێ ب ھۆشمەندی بھەلبژێری !! چونکی بتنێ ئێک ژوان یا بقەدر و قیمەتە.
دیاری پێنچ بوون: ناڤداری، ئەڤین، زەنگینی، کەیف خوەشی، مرن.
کەسێ خۆرت (گەنج) ب جووش و گەرمی گوت: چ سەدەمەک نینە گەلەک ھزرا خوە بکەم، بێ گومان من (کەیف خوەشی) دڤێت.
و ژوێرێ پێڤە ئەو گەنج ب دنیایێ کەفت و ل وان تشتان گەریا ئەوێن کەیف خوەشیێ بۆ گەنجان پەیدادکەن، بەلێ ھەر ئێک ژوان کەیف خوەشیانژی وەختەک پێڤە دەربازبوو و لدۆماھیێ کابرا دلساربوو، چونکی ئەو تشت ھەموو بکێرنەھاتی و بێ ناڤەرۆک بوون، ھەر دەم کەیفخوەشیا خوە دکر، لێ دەما ژێ ڤەدقەتیا جارەکا دی دلێ وی ساردبوو، لدۆماھیێ ئەوی گوت: من ئەڤ سالە ھەموو ب پیچ و ژ قەستا بوراندن، خوەزی جارەکا دی من شیابا بەختێ خوە ببژێرم، بەلکۆ ڤێ جارێ من ب ھۆشمەندی و عەقلانە تشتەک ھەلبژاردبا.
٢
پەری جارەکا دی دیاربوو و گوت: چار دیاریێن ماین، ڤێ جارێ ژی ئێکێ بھەلبژێرە، لێ ئاخ ژبیرنەکە دەم دچیت و تنێ ئێک ژوان ب قیمەت و بھایە.
گەنجی گەلەک ھزرا خوە کر و پاشی (ئەڤین) ھەلبژارد؛ وی چ ئاگەھی ژچاڤێن پەریێ نەبوو کا چەند ڕۆندک ژ چاڤان ھاتنە خار بڤێ ھەلبژاردنێ.
پشتی چەند سالان کابرا ل مالا خوە یا خڕوخالی و لبەر تابۆتەکێ ڕۆینشتی بوو، ئەو بۆ خوە دئاخڤت و دگوت: ئێک لدۆیڤ ئێکێ چوون و ئەز بتنێ ھێلام، و نوکە ئەڤەژی چوو، ئەڤە ئەوبوو یا جوانترین و دۆماھیکبوو، کۆل و کۆڤانان لدۆیڤ ئێک دایە ھەمبەری من، ئەو کێلکا بەختەوەریێ یاکۆ بازرگانێن ئەڤینێ فرۆتی من، من بھزاران خەم و کۆڤان کرنێ، ژ کویراتیا دلێ خوە ئەز دنوکەدا نەفرەتان ل ئەڤینێ دکەم.

٣
دیسان بھەلبژێرە؛ یا لگەل دئاخڤت پەری بوو، یاکۆ ب سالان ھۆشمەندی فێری تە کری. دڤێت ھوسابیت، ھێشتا سێ دیاریێن ماین، بتنێ ئێک ژوان ب نرخە ژبیرنەکە، ژبیرنەکە، ب سەخبێری ببژێرە.
مێرکی ب درێژی ھزرا خوە کر و پاشی (ناڤداری) ھەلبژارد، جارەکادی ب ئاخینکێن کۆیر پەری دویرچوو.
سال بورین و پەری جارەکادی ڤەگەریا ل پشت گەنجی کۆ ڕوینشتی بوو و بتنێ بوو دگەل ڕامانێن خوە دەما ڕۆژ ئاڤا دبوو. و پەری یا ئاگەھدابوو ژ ڕامانێن وی:
ناڤێ من دنیا ھەموو داگرتبوو و پەسنا من لسەر ھەموو زمانانبوو، و دەمەکێ کۆرت ئەڤ تشتە بۆ ن باشبوون، بەلێ ئاخ ئەو چ دەمەک کێمبوو، چونکی پشتی وی دەمی ھاتن و چاڤێ وان ب من نەرابوو، پاشی کەرب و کین ژمن ڕاکرن و پاشی لدۆماھیێ ھەموویان ژبەر ناڤداریان من زۆلم و ستەمکرن، وەی ژ ڕەش و ڕەبەنیا ناڤداریێ! بۆ مە ئارمانجا ناڤڕەشیێ دەما سەرکەفتیم، بەلێ دەما ژ کەستیم بۆمە ئارمانجا ترانە و یاریکرنان.

٤
تو دشێ جارەکا دی بھەلبژێری؛ ئەو دەنگێ پەریێ بوو، بتنێ دوو دیاری ماینە. نەکەڤە بێ ھیڤیبوونێ، بتنێ ئێک ژوان گران بھایە، ئەو ھەتا نوکەژی مایە.
-(زەنگینی) ئەو ھێزە! ئاخ ئەز چەند کۆرەبووم بەری نۆکە! ئەوی خۆرتی گوت: نۆکە دێ ژیانا من بیتە ھەژی ژیانێ. ئەزێ پارەی مەزێخم و خەرج کەم و ھەموو کەسێن ترانێ نخوە بمن دکرن ئەوان دەرئێخم، ھەر کەسێ ئەز بچووکریم دێ ئەوان شەرمەزارکەم و دێ وان لناڤ تۆزێ گەڤێزم، ئەزێ دلێ خوە ب حەسویدیا وان تێرکەم، ئەزێ ھەموو خوەشیان بۆ خوە پەیداکەم، ھەموو شادیان و ھەموو ژھەلچوونان و ھەموو ڕەزامەندیێن لبەر دلێ خەلکی بۆ خوە پەیداکەم، ئەزێ ناڤداریێ بۆ خوە کڕم، و ئەزێ ھەموو قەدر و قیمەتێ و پارێزڤانیێ بۆ خوە پەیداکەم، ھەموو خوەشیێن دنیایێ ئەوێن دناڤ بازارێ ژیانێدا ھەنە بدەست خوەڤە ئینم، من بەریا نھا بژارتیێن نەباش کرنە و گەلەک سال و دەم دەربازبوونە، لوی دەمی ئەز نەزانبووم و من ئەو تشت ب نرخ دھژماردن.
سێ سالێن کۆرت دەربازبوون، ڕۆژەک ھات مێرک ل سەرداڤێ ڕۆینشتی بوو و د ڕەچفی و دلەرزی، ئەو چرمسی و ڕەنگ پۆتی ببوو، و جلکێن ویژی دڕیایی بوون، وی پاریەک نانێ ڕەق دکڕاند و پت پتەک دبەڕا دکر:
– نەفرەت ل ھەموو دیاریێن دنیایێ بن، چونکی ئەو دڕەو و ترانێن زێرکرینە! وەکۆ دی بناڤ سەختەنە، ئەو نە دیارینە و ئەو دەینن لدەڤ مرۆڤی، کەیف خوەشیی، ئەڤین، ناڤداری، زەنگینی. ئەو بتنێ جلکێن دڕەوین و بەردەمکی (ماسک)ن لبەر ڕۆیێ ڕاستێ: ژانێ، خەمێ، شەرمێ، ھەژاریێ. پەریێ ڕاست دگوت: د ڤەبژارێن وێدا بتنێ ئێک دیاریا ب نرخ ھەبوو، بتنێ ئێک ھەبوو نەبێ نرخ بوو، ئاخ چەند ڕەزیل و ڕسوا دبینم یێن دی ھەموویان لھەمبەری یا دی یاکۆ نەھێتە گوتن، یاکۆ دلین و شرین و نەرمینە، یاکۆ خەوا ڕەش دناڤ خوەدا دفەتسینیت و بدۆماھی دئینت ھەموو ژانێن بەدەنا مرۆڤی ئازار ددن و شەرم و خەمێن دلان ھلدکولن! ئەو دئینت! ئەز وەستیام و دخازم بنڤم.

٥
پەری ھات و دیسان چار دیاری دگەل خوە ئینابوون، ڤێ جارێ (مرن) ژێ کێمبوو، وێ گوت:
– من ئەو دا دەلالەکێ لبەر دلێ دایکا وی، زارۆکەک ساڤا، ئەو گەلەک نازداربوو و باوەریا خوە بمن ئیناد، و ھێلا ئەز بۆ بێژم.
– وەی لمنێ ڕەبەنێ، بۆ من چ مایە؟
– ما چ مایە کۆ تو نە ھەژی بی: ئەزیەتا بێ سەبەب یا پیریێ!

Leave A Reply